6 marca 2021

Kobieca odporność

dr DArek small
dr Dariusz Sołdacki Immunolog kliniczny
Happy,Young,Woman,Enjoying,Freedom,And,Laughs,On,Sea

Kobiety żyją dłużej niż mężczyźni i są mniej podatne na choroby zakaźne, ale niestety z drugiej strony stanowią nawet ok. 90% pacjentów z chorobami autoimmunizacyjnymi! Silna odpowiedź immunologiczna ma zapewnić ochronę potomstwa w newralgicznym momencie i właśnie okres rozrodczy u kobiet jest też okresem największego narażenia na rozwój chorób z tej grupy. 

Choroby autoimmunizacyjne pojawiają się, gdy układ odpornościowy organizmu zostaje niewłaściwie nakierowany i atakuje narządy, które ma chronić. To zróżnicowana grupa ponad 100 chorób, które dotyczą prawie każdego układu i narządu człowieka. Obejmują choroby układu nerwowego, pokarmowego i gruczołów endokrynnych, a także skóry i stawów oraz tkanki łącznej, oczu, składników morfotycznych krwi, naczyń krwionośnych i innych. Chociaż przyczyny nie są jasno zrozumiałe, wiadomo, że choroby autoimmunizacyjne rozwijają się, gdy nasz układ odpornościowy, którego celem jest zwalczanie wrogów naszego zdrowia, omyłkowo wytwarza przeciwciała lub komórki układu immunologicznego, które atakują jego własne zdrowe narządy, tkanki i komórki.

Co wywołuje choroby autoimmunizacyjne akurat u kobiet?

Konkretne mechanizmy immunologiczne biorące udział w aktywacji limfocytów T i B – odpowiadających zarówno za odpowiedź komórkową i zależną od przeciwciał – działają sprawniej i silniej u kobiet. Widoczne jest to w statystykach dotyczących zachorowalności i ciężkiego przebiegu chorób wywołanych zakażeniami wirusowymi. Podczas urazu, silnego stresu dla organizmu, zakażenia, ciąży, czy porodu dochodzi do uwalniania własnych antygenów z wnętrza komórek. Silny i rozdrażniony różnymi czynnikami układ immunologiczny może wówczas uznać, że cząsteczki, które pojawiły się w krążeniu są obce. Wówczas może dojść do procesów, które skutkują rozwinięciem ataku na własne tkanki – czyli autoimmunizacji. 

Większość ekspertów uważa, że powodem jest połączenie:

  • hormonów (LH, FSH, estrogenu) – komórki nieswoistej części układu immunologicznego posiadają receptory dla hormonów regulujących cykl miesięczny i wtórnie wpływają na całą odpowiedź immunologiczną. Nawet cykl miesięczny, a konkretniej okres menstruacji jest momentem pobudzenia układu immunologicznego – wówczas odczuwane objawy rozdrażnienia, podwyższenie temperatury ciała, czy pogorszenie kolorytu skóry wynika po części z aktywności układu immunologicznego
  • genetyki – czynnikiem jest tu chromosom X,  który ma wiele genów związanych z układem odpornościowym. Dla kobiet posiadanie dwóch chromosomów X jest korzystne z innych powodów, ale ceną jest większa skłonność do rozwoju autoimmunizacji
  • odpowiedzi układu odpornościowego –  kobiety wytwarzają więcej przeciwciał i silniej odpowiadają limfocytami T w odpowiedzi komórkowej układu immunologicznego w przypadku infekcji, urazu lub szczepienia, ale jednocześnie w chorobach autoimmunizacyjnych pośredniczą autoprzeciwciała, które mogą powodować stan zapalny i uszkadzać zdrowe tkanki i narządy, prowadząc do choroby autoimmunologicznej. Układ odpornościowy jest niejako zdezorientowany i nie jest w stanie odróżnić białek „swoich” od „nieswoich”.

Co przyczynia się do chorób autoimmunizacyjnych?

Chorobę mogą wyzwolić czynniki środowiskowe takie jak:

  • zły sposób odżywiania, przekładający się zarówno na szczelność bariery jelitowej i rozdrażnienie komórek układu immunologicznego w układzie wrotnym
  • nieprawidłowa flora bakteryjna jelit, która przekłada się na nieprawidłowe funkcjonowanie błony śluzowej przewodu pokarmowego. Natomiast jej prawidłowy skład powoduje odpowiednią stymulację układu immunologicznego i gotowość układu odpornościowego do adekwatnej odpowiedzi przeciwko czynnikom infekcyjnym. Zarówno brak konkretnych składowych mikrobiomu jelit, jak i obecność nieprawidłowych jego składników przekłada się na nieprawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego
  • nadmierne spożycie alkoholu,
  • palenie papierosów,
  • przewlekłe stany zapalne,
  • leki oraz substancje chemiczne

 Wiele zaburzeń autoimmunizacyjnych dotyka kobiety w okresach intensywnego stresu, takich jak poród i okres połogu lub podczas dużych zmian hormonalnych. Ciąża sama w sobie jest okresem zmniejszonej aktywności układu immunologicznego – wiele chorób autoimmunizacyjnych wycofuje się przynajmniej częściowo w okresie ciąży, inne nie reagują, a w innych dochodzi do zaostrzenia. Natomiast większość z tych chorób zaostrza się zaraz po porodzie.

Jak diagnozuje się choroby autoimnunizacyjne?

  • choroby autoimmunizacyjne często są dziedziczne, dlatego warto być świadomym całej historii swojej rodziny. 
  • zebranie prawidłowego wywiadu lekarskiego pod kątem wywiadu rodzinnego, ale też typowych dla chorób autoimmunizacyjnych objawów klinicznych stanowi ważny element rozpoznania
  • wykonanie ukierunkowanych badań zarówno predyspozycji genetycznej, jak ocena HLA, czy też obecności konkretnych autoprzeciwciał powinny być wykonywane pod nadzorem doświadczonego klinicysty

Jak leczyć choroby autoimmunizacyjne?

Wiele osób z predyspozycjami do zaburzeń autoimmunizacyjnych może złagodzić nasilenie lub zapobiec wystąpieniu stanu całkowicie poprzez powstrzymanie się od palenia, nadmiernego picia alkoholu, zdrową dietę /styl życia, ćwiczenia, zmniejszenie czynników stresogennych i odpowiedniej jakości sen. Nawet jeśli ostatecznie wymagane jest wdrożenie leczenia przeciwzapalnego, immunosupresyjnego lub biologicznego, to optymalizacja stylu życia z pewnością przyczynia się do redukcji wymaganego leczenia lub przyczynia się do możliwości jego odstawienia po wejściu w remisję choroby.

Mając wiedzę, co uległo zaburzeniu w naszym układzie immunologicznym, możemy mieć kontrolę nad stanem zdrowia. 

W profilaktyce bardzo ważną rolę odgrywa stabilizacja naszego układu odpornościowego. Nadmierna stymulacja układu immunologicznego zwłaszcza przeprowadzana na własną rękę, bez nadzoru specjalisty może skończyć się zaostrzeniem stanów chorobowych.

Powrót do listy artykułów
dr DArek small
dr Dariusz Sołdacki Immunolog kliniczny

Specjalizuje się w chorobach wewnętrznych, pulmunologii, alergologii i immunologii klinicznej.

Wieloletnie doświadczenie w pracy z pacjentami z pierwotnymi i wtórnymi niedoborami odporności oraz leczeniem biorców przeszczepów nerek i wątroby.

WITAMY W LONGEVITY CENTER

Aby zwiększyć komfort korzystania z naszej witryny i zapewnić najlepsze możliwe usługi, używamy plików cookie i innych technologii do przetwarzania danych osobowych. Dowiedz się więcej o tym, jak zarządzać ustawieniami prywatności. Polityka Cookies

Approve